مهدى عبد اللهى / سيد محمد مرتضوى
49
دريا در قرآن ، حديث و فقه اسلامى (فارسى)
يا مَنْ لا يَحْجُبُهُ سَماءٌ عَنْ سَماءٍ . . . وَ لا بَحْرٌ عَمَّا فى قَعْرِهِ . « 1 » اى خدايى كه براى او آسمانى از آسمان ديگر حجاب نيست . . . و نه دريايى از آنچه در ژرفاى آن است مانع گردد . دعا در سفر دريايى غير از خواندن دعاهاى سفر و صدقه دادن و توجه به خداوند كه در هر سفر توصيه شده نسبت به مسافرتهاى دريايى از امام رضا عليه السلام نقل شده است كه فرمود : وقتى سفر دريايى را آغاز كردى اين آيه را بخوان : « بِسْمِ اللَّهِ مَجْراها وَ مُرْسيها » هنگامى كه گرفتار امواج دريا شدى ، بر پهلوى چپ خود تكيه كن و با دست به موج اشاره كن و بگو : « أُسْكُنْ بِسَكينَةِ اللَّهِ وَ قَرِّ بِقَرارِ اللَّهِ وَ لا حَوْلَ وَ لا قُوَّةَ الّا بِاللَّهِ » « 2 » به آرامش خدائى آرام بگير و به قرار خدائى قرار بگير و حول و قوهاى نيست مگر از جانب خداوند . تجارت و سفر دريايى « 3 » در اين فصل ضمن نقل رواياتى كه مسافرت و تجارت در دريا را مجاز مىشمارند . يادآور مىشويم كه از برخى احاديث استفاده مىشود كه سفر دريايى در صورتى كه لزوم نداشته باشد چندان پسنديده نيست به خصوص هنگامى كه براى خوشگذرانى و تجارتهاى غير ضرورى باشد و به نماز و عبادت آسيب رساند و يا دريا متلاطم باشد . اما مسافرتهاى ضرورى مثل جهاد دريايى ، حفاظت از مرزهاى آبى مسلمين و . . . از اهميت و ارزش ويژهاى برخوردار است كه در فصل نبرد دريايى بيان خواهد شد . كانَ أَصْحابُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ يَتَّجِرُونَ فِى الْبَحْرِ . « 4 » ياران رسول خدا در دريا تجارت مىكردند .
--> ( 1 ) . بحارالانوار ، ج 95 ، ص 155 . ( 2 ) . بحارالانوار ، ج 76 ، ص 286 . ( 3 ) . بحث در مورد احكام دريا و نماز در كشتى و . . . در مباحث فقه خواهد آمد . ( 4 ) . بحارالانوار ، ج 76 ، ص 285 .